Uluslar arası piyasada üzümsü meyvelerin toplam ihracat değeri yaklaşık üç milyar dolar düzeyinde seyretmektedir. FAO’nun 2007 yılı verilerine göre, yaklaşık bunun yarısı sadece çilek meyvesine aittir. Üzümsü meyvelerin toplam ihracat miktarı ise 961.454.000 ton düzeyindedir. Bu miktarın 604.857.000 tonu çilek meyvesine ait olup, toplam miktarın yaklaşık %62 lik oranına karşılık gelmektedir.  Çilekten sonra, ihracat değeri olarak ikinci önemli üzümsü meyve ahudududur. Uluslar arası piyasada ahududunun toplam ihracat değeri 457.843.000 dolardır. Ahududunun 4,67 dolar olan birim fiyatı dikkate alındığında en değerli üzümsü meyve olarak göze çarpmaktadır. Birim fiyat dikkate alındığında ikinci öneme sahip üzümsü meyve 4,38 dolarlık kg fiyatıyla mersindir.

Ne yazık ki FAO’nun verilerinde dut, böğürtlen ve diğer bazı üzümsü meyveler ayrı ayrı gösterilmemektedir. Bu yüzden dut ve böğürtlen gibi değeri artmakta olan üzümsü meyve türlerinin değerlendirilmesi sağlıklı yapılamamaktadır. Ancak yine de dut ve böğürten meyvelerinin dış piyasa değerinin yüksek olduğunu söyleyebiliriz. Özellikle dut türlerinin (kara dut, mor dut, kırmızı dut, ve beyaz dut ) ülkemizde d artan kıymeti bunu göstermektedir.

Tablo 1.  2007 yılı verilerine göre üzümsü meyvelerin dünya üzerindeki toplam ihracat miktarları ve toplam değerleri (FAO)

Ülkeler	Miktar (Ton)	Değer (1000 $)	Fiyat ($/kg)
Çilek	604857	1483438	2,45
Bataklık mersini (Turna yemişi)	108559	416812	3,84
Ahududu	97953	457843	4,67
Böğürtlen, dut, vd.	82081	283411	3,45
Mersin	55640	243918	4,38
Frenk üzümü	11948	32205	2,70
Bektaşi üzümü	416	1126	2,71
TOPLAM	961454	2918753	3,04

 

Uluslar arası piyasada, üzümsü meyveler içersinde, en fazla işlem gören meyve çilektir. Toplam ihraç miktarı 604.857 ton ve bunun karşılığı olarak toplam 1.483.438.000 $ değer üretilmiştir. Çilek ihracatında en önemli ülkeler İspanya ve ABD dir. İspanya Avrupa Birliği üyesi olmanın verdiği avantajları kullanarak, dünyanın en zengin bölgesine satış yapabilme imkanı elde etmiştir. İspanya 186.377 ton ihraç miktarının karşılığı olarak 423.968.000 $ gelir elde edebilmiştir. Bu değerin yaklaşık yarım milyar dolarak yakın olduğu göz önüne alınırsa konunun önemi daha iyi anlaşılacaktır. İspanya dünya toplam çilek ihraç değerinin neredeyse üçte biri kadarını kendine çevirebilmiş bir ülkedir.  Çilek ihraç eden ülkeler incelendiğinde, Belçika ve Hollanda’yı ayrı tuttuğunuzda, geri kalan ülkelerin Akdeniz kuşağı ülkeleri olduğu göze çarpacaktır. Bu kuşakta ABD’nin California eyaletinin de olduğu gözden kaçmamalıdır. Türkiye son yıllarda çilek ihraç edebilen ülkeler sıralamasında yerini almaya başlamıştır. Henüz oldukça düşük düzeyde olmasına karşın gelecekte önemli ihracatçı ülkeler arasında yer alacağını söylemek kehanet olmasa gerektir. Özellikle son yıllarda dünya çilek üretiminde üçüncü sıraya oturması bu konudaki öngörüleri desteklemektedir. İç piyasanın doymasıyla etkili ve yoğun bir şekilde ihracatında artacağı kanaati hakimdir.  

Tablo 2. 2007 yılı Çilek  ihracatında önde gelen ilk on ülke

Ülkeler	Miktar (Ton)	Değer (1000 $)	Fiyat ($/kg)
İspanya	186377	423968	2,27
A.B.D.	116744	297996	2,55
Meksika	66914	124411	1,86
Belçika	39004	155171	3,98
Hollanda	35068	167104	4,77
Fransa	23228	65552	2,82
Mısır	21613	12061	0,56
Fas	18066	23327	1,29
İtalya	17746	50771	2,86
Türkiye	17354	15932	0,92
Dünya	604857	1483438

 

Bataklık mersin (turnayemişi) ülkemizde hiç bilinmeyen türlerdendir. Son yıllarda Karadeniz bölgesinde kimi çalışmalar ile ülkemizde de yetiştirilebileceği gösterilmiştir. Dünya ticaretinde toplam 416.812.000 $ lık toplam ihracat değerine sahiptir. Tablo 1 de de görüleceği üzere üzümsü meyveler içersinde çilekten sonra ikinci önemli bir türdür.  İhracatçı ülkeler içersinde ihracat değeri açısında yapılan sıralamada Şili birinci sırada yer almaktadır. İkinci sıradaki Kanada Şili’ye göre daha fazla bataklık mersini ihraç etmesine karşın birim fiyatını çok düşük olması toplam elde edilen değeri de düşürmüştür. Bataklık mersininde en yüksek fiyatla ürün satabilen ülke 14,59 $/kg fiyat ile Belçika olup bu ülkeyi 11,52 $/kg fiyatıyla Fransa izlemektedir. Ancak Fransa’nın ihraç ettiği bataklık mersini miktarı 42 ton düzeyinde olup oldukça düşüktür. 

Tablo 3. 2007 yılı Bataklık mersini (Turnayemişi)  ihracatında önde gelen ilk on ülke

Ülkeler	Miktar (Ton)	Değer (1000 $)	Fiyat ($/kg)
Şili	41745	314498	7,53
Kanada	45316	41437	0,91
A.B. D.	16128	33503	2,08
Beyaz Rusya	3105	8140	2,62
Hollanda	894	8016	8,97
Belçika	491	7166	14,59
Litvanya	280	1204	4,30
İngiltere	119	1150	9,66
Makedonya	213	640	3,00
Fransa	42	484	11,52
Dünya	108559	416812

 

Dünya ahududu ihracat pazarında, 2007 yılında, 97.953 ton ürün el değiştirmiş ve bunun karşılığı olarak toplam 457.843.000 $ değer üretilmiştir. Ahududu ihracatında miktar ve değer olarak Meksika birinci sırada yer almaktadır. Üstelik satış fiyatı da 5,32 $/kg ile oldukça yüksektir. Polonya ikinci  sıradaki en önemli ihracatçı ülkedir. Ancak kg satış fiyatının 1,78 $ gibi düşük bir değerde olması nedeniyle elde ettiği toplam gelir Meksika’ya oranla düşük kalmıştır. Polonya’nın ihraç ettiğin ürün miktarı Meksika’ya göre %69 düzeyinde olmasına karşın elde ettiği toplam gelir Meksika’ya göre %23 düzeyinde kalmıştır.  Bunun yanı sıra İspanya  Polonya’ya göre çok daha düşük miktarda ürün ihraç etmesine karşın oldukça yüksek düzeyde gelir elde edebilmiştir. Bunun nedeni İspanya’nın birim fiyatının 8,96 $/kg  gibi yüksek bir fiyatla ahududları satabilmiş olmasıdır. Ahududu ihracatında en iyi fiyatla satış yapabilen ülke Hollanda olup kg fiyatı olarak 14,87 $ olarak gerçekleşmiştir.

Tablo 4. 2007 yılı Ahududu  ihracatında önde gelen ilk on ülke

Ülkeler	Miktar (Ton)	Değer (1000 $)	Fiyat ($/kg)
Meksika	35162	186911	5,32
Polonya	24106	42812	1,78
İspanya	10009	89710	8,96
Şili	8314	54161	6,51
Sırbistan	6794	11126	1,64
Avusturya	3711	7106	1,91
Kanada	2369	4409	1,86
Fransa	1383	13695	9,90
Hollanda	1079	16048	14,87
Bulgaristan	957	1948	2,04
Dünya	97953	457843

 

FAO’nun 2007 yılı verilerine göre böğürtlen, loganüzümü, beyaz dut, kırmızı dut ve diğer üzümsü meyveler (Myrtus communis , Gaylussacia spp)  toplamında ihracatçı ülkeler arasında en yüksek değere ABD (110.376.000 Dolar) erişmiş olup ikinci sıradaki Arjantin’den açık ara önde yer almaktadır. Birim fiyatlar dikkate alındığında ise Avustralya 15,90 $/kg fiyatıyla en yüksek fiyattan satış yapabilen ülkedir. Yine aynı şekilde İspanya, Hollanda ve Belçika’da 10 doların üzerinde fiyatla satış yapabilen ülkeler arasında yer almıştır. Türkiye yaklaşık 1 tonluk satış karşılığında 1000 $ elde edebilmiştir.  

Tablo 5.  2007 yılında böğürtlen, loganüzümü, beyaz dut, kırmızı dut ve diğer üzümsü meyveler (Myrtus communis , Gaylussacia spp) toplamında ihracatçı ilk 10 ülke ve Türkiye’nin durumu. Böğürtlen,  tahmini olarak, değerlerin yarısı olarak hesap edilebilir. (Fao, 2010)

Ülkeler	Miktar (Ton)	Değer (1000 $)	Fiyat ($/kg)
A.B. D.	33744	110376	3,27
Arjantin	7558	62564	8,28
İspanya	3066	31232	10,19
Hollanda	1473	16739	11,36
Suriye	22121	16327	0,74
Avustralya	396	6296	15,90
Belçika	563	5963	10,59
Guatemala	2955	5336	1,81
Sırbistan	2678	4387	1,64
İtalya	357	3288	9,21
İsveç	1379	2914	2,11
Türkiye	1	1	1,00
Dünya	82081	283411

 

Mersin veya bir diğer isimle maviyemiş ihracatında ihracat miktarı ve ihracat değeri toplamı açısından değerlendirildiğinde birinci sırada ABD gelmektedir. Kanada diğer önemli ihracatçı ülkedir. ABD 29033 ton ihracat miktarına karşılık 90.993.000 $ lık bir satış değerine ulaşmış olmasına karşın Kanada 12.780 ton luk ihracat değerine karşın 53.671.000 $ lık değere ulaşmıştır. İhracatçı ülkeler içersinde en yüksek fiyatla mersin satabilen ülkelerin başında Yeni Zelanda gelmektedir. Yeni Zelanda’yı Hollanda izlemektedir.

Tablo 6. 2007 yılı Mersin (Mavi yemiş) ihracatında önde gelen ilk on ülke

Ülkeler	Miktar (Ton)	Değer (1000 $)	Fiyat ($/kg)
A.B.D.	29033	90993	3,13
Kanada	12780	53671	4,20
Polonya	3409	24820	7,28
İsveç	2755	7842	2,85
Hollanda	1791	21683	12,11
Fransa	931	8331	8,95
Litvanya	820	2784	3,40
Yeni Zelanda	793	10176	12,83
Almanya	576	2766	4,80
Uruguay	488	4628	9,48
Dünya	55640	243918

 

Son yıllarda, özellikle, meyve suyu işleyen firmalar tarafından en fazla aranan türlerden olan frenküzümü ülkemizde Bursa dolaylarında ve oldukça düşük düzeylerde yetiştiriciliği yapılmaktadır. Dünya ticaretinde en yüksek miktarda ürün satan ülke Polonya olmasına karşın, Hollanda en yüksek değer elde edebilmiş ülkedir. Polonya 4.218 ton ürünü 1,46 $/kg fiyatla satarak 6.168.000 $ elde edebilmişken, Hollanda 1.333 ton ürünü 10,22 $/kg fiyatla satarak toplam 13.627.000 $ elde etmiştir. Frenk üzümü ihracatında en yüksek fiyatla ürün satabilen ülke ise Belçika dır. Belçika 13,69 $/kg fiyatla frenküzümü satabilmiştir. Ancak satış yapabildiği ürün miktarı oldukça düşük kalmışır.

Tablo 7. 2007 yılı Frenküzümü  ihracatında önde gelen ilk on ülke

Ülkeler	Miktar (Ton)	Değer (1000 $)	Fiyat ($/kg)
Polonya	4218	6168	1,46
Çek Cumhuriyeti	1893	1539	0,81
Danimarka	1341	1483	1,11
Hollanda	1333	13627	10,22
Almanya	954	1407	1,47
Macaristan	684	899	1,31
Fransa	435	746	1,71
Belçika	298	4079	13,69
İtalya	205	966	4,71
Avusturya	128	296	2,31
Dünya	11948	32205

 

Dünya Bektaşi üzümü piyasasında ihracatçı ülke konumunda kayıtlara sadece Litvanya girebilmiştir. Litvanya 416 ton karşılığı olarak toplam 1.126.000 $ değer elde edebilmiştir.  Bektaşi üzümü ithalatı incelendiğinde ise listenin başında yine Litvanya nın yer alması şaşırtıcıdır.

Tablo 8. 2007 yılı Bektaşi üzümü  ihracatında tek ülke

Ülkeler	Miktar (Ton)	Değer (1000 $)	Fiyat ($/kg)
Litvanya	416	1126	2,71
Dünya	416	1126