Genel olarak nemli ve serin bölgelerde yayılım gösterdiği bilinmektedir. Daha çok orman altlarında gelişir. Sıcak bölgelerde daha az görülmüştür. Yeryüzünde Doğu ve Güney Asya’da, Avrupa’da, Kuzey ve Güney Amerika’da, Avustralya’da, Afrika’da ve hatta Sibirya’da çeşitli ahududu türlerine rastlanmıştır. Yapılan incelemeler Antartika hariç dünyanın her yerinde yabani formda bulunduğunu göstermiştir. Ülkemizde Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz Bölgesinin yüksek alanlarında ahududu türlerine rastlandığı bilinmektedir. Hatta bu konuda çeşitli seleksiyon çalışmaları da yapılmıştır.

            Ahududu bitkisinin sistematiği oldukça karmaşıktır. Rubus cinsi genel olarak gülgillerde olduğu gibi dikenli bitkilerdir. Ahududu, böğürtlen, ahududu-böğürtlen melezleri ve bunlara benzeyen bitkiler aynı cins içersinde değerlendirilir. Rubus cinsine giren bitkilerin genel özellikler şu şekildedir;

• Gülgillerde olduğu gibi dikenlere veya dikensi yapılara sahiptir,
• Kök sürgünleri ile çoğalırlar,
• Dik, yarı dik veya sürünücü formda çalılardır,
• Meyveleri, her birinin içersinde sert çekirdekler bulunan meyveciklerin bir meyve ekseni etrafında kümelenmesiyle oluşur.

Tüm bu meyveler, yani Rubus cinsine giren türler, üzümsü meyveler içersinde “toplu üzümler” olarak bilinir. İngilizce de ise “bramble” olarak tanımlanır.

Rubus cinsine giren türlerin hangi alt cinse gireceği konusu W. O. Focke tarafından yapılmıştır. Araştırıcı 195 adet ile en fazla türün Doğu Asya da yer aldığını belirtmiştir.   İlk çalışmalarda Rubus cinsinde 750 türün olduğu bildirilmiştir. Bu rakam daha sonraki çalışmalarda 600 türe indirgenmiştir. Rubus cinsinin son yapılan sınıflandırma çalışmalarında 12 alt cinste 429 türün yer aldığı belirlenmiştir. Böğürtlenleri de kapsayan alt cins olan Eubatus (bu alt cinsin diğer bir adı da Rubus olarak bilinmektedir) 132 tür ile en fazla türe sahiptir. İkinci en fazla tür Idaeobatus alt cinsinde bulunmaktadır. Bu alt cins ahududuları kapsayan alt cins olup 117 türü içermektedir. Malachobatus, Rubus’ların üçüncü büyük alt cinsi olup 115 türe sahip olup çoğunlukla Asya türlerini içine alır.

            Rubus’lar içinde, özellikle ticari öneme sahip olan ahududu ve böğürtlenlerin, birbirinden ayırt edilmesi güçtür. Meyvelerdeki renk benzerliği bu konudaki yanılgıları artırmaktadır. Bununla birlikte sürgün ve meyve özellikleri dikkate alınırsa kolaylıkla ayırt edilebilir. Bunun için şunlara dikkat edilmelidir;

1)    Ahududu meyvelerinde meyve tutulur ve çekilirse sap ile birlikte meyve tablası, yani torus salkım üzerinde. Meyve içi boş ve kavuk gibi bir görünüm kazanır. Böğürtlende ise meyve sapı çekildiğinde sap ayrım tabakasından kopar ancak torus (meyve tablası) meyveden ayrılmaz ve meyve içersinde gömülü halde kalır.

2)    Ahududu sürgünlerinde keskin ve sert diken yapıları bulunmaz. Bunun yerine tüysü yapıdaki pek ele batmayan yapılar vardır. Halbuki böğürtlende keskin ve sert, gaga biçimli dikenler vardır. Bununla birlikte dikensiz böğürtlenlerde dikenler daha yumuşak ve belirsizdir.

Resim 1. Ahududu ve böğürtlen bitkilerinin birbirinden ayırt edilmesi

Ahududunun taksonomisi şu şekildedir;

Alem: Plant (bitkiler)

Bölüm: Magnoliophyta (çiçekli bitkiler)

Takım: Rosales

Alt takım: Rosineae

Familya: Rosaceae

Alt familya: Rosoideae

Cins: Rubus

Alt cins: Idaeobatus Focke

Tür: Ticari öneme sahip olanlar şunlardır;

            Rubus idaeus L. (Kırmızı ahududu)

            Rubus occidentalis L. (Siyah ahududu)

            Rubus leucodermis Torr. & Gr. (Siyah ahududu)

            Rubus odoratus L. (Kokulu ahududu, ağaç ahududusu)

Tablo 2. Ahududuları kapsayan Idaeobatus alt cinsine giren tüm türlerin isimleri (alt türler verilmemiştir)

Rubus acuminatissimus Rubus adenophorus Rubus alexeterius Rubus alpestris Rubus amabilis Rubus apetalus Rubus archboldianus Rubus aurantiacus Rubus biflorus Rubus chingii Rubus cockburnianus Rubus columellaris Rubus copelandii Rubus corchorifolius Rubus coreanus Rubus crataegifolius Rubus croceacanthus Rubus ellipticus Rubus eustephanos Rubus flosculosus Rubus fraxinifolius Rubus glabricarpus Rubus grayanus Rubus hawaiensis

Rubus hirsutus Rubus hoffmeisterianus Rubus hypargyrus Rubus idaeus Rubus illecebrosus Rubus innominatus Rubus inopertus Rubus irritans Rubus komarovii Rubus lasiostylus Rubus leucodermis Rubus ludwigii Rubus lutescens Rubus macilentus Rubus macraei Rubus mesogaeus Rubus microphyllus Rubus minusculus Rubus niveus Rubus occidentalis Rubus palmatus Rubus parvifolius Rubus peltatus

Rubus pentagonus Rubus phoenicolasius Rubus pileatus Rubus pinfaensis Rubus pinnatus Rubus probus Rubus pungens Rubus racemosus Rubus rigidus Rubus rosifolius Rubus sachalinensis Rubus simplex Rubus spectabilis Rubus stans Rubus strigosus Rubus suavissimus Rubus subornatus Rubus sumatranus Rubus teledapos Rubus thibetanus Rubus trianthus Rubus trifidus Rubus vernus

Ahududu ıslahı: Ahududu yetiştiriciliğinin artmasıyla ıslah çalışmaları bir birini kovalamıştır. Yetiştiriciliğin yaygınlaşması ahududu ile ilgili bazı sorunların daha iyi görünmesini sağlamıştır. Böylece ahududu ıslahçılarının hangi konular üzerine çalışmaları gerektiği daha net ortaya çıkmıştır.  

Ahududularda ıslahın en önemli amaçları şunlardır; 

•  Kuvvetli bitki gelişimin sağlanması,
• Verimlilik düzeyini artırmak,
• Farklı ve kötü çevre koşullarına dayanıklılığın arttıtrılması,
• Meyve iriliğinin arttırılması,
• Meyvelerin lezzetli olması, özellikle reçel, marmelat ve meyve suyu işlemeleri sonunda hoş lezzetli sonucun elde edilmesinin sağlanması,
• Meyve çekirdeklerinin mümkün olduğu kadar küçük kalmasının sağlanarak işlendikten sonra rahatsız edici olmalarının önlenmesi,
• Meyve sertliğinin makinalı hasat için uygun hale getirilmesi.
• Meyvelerin mümkün olduğunca aynı zamanda olgunlaşmalarının sağlanması, böylece makine ile daha iyi ve daha sorunsuz hasadının sağlanması,

Tabiatta kırmızı ve siyah ahududular bulunmaktadır. Amerika Birleşik Devletlerinde 20. yüzyılın başlarında kırmızı ve siyah ahududular melezlenerek mor ahududular elde edilmiştir. Sodus, Marion ve Clyde isimli çeşitler elde edilmiş fakat bunlarla büyük çapta bahçeler tesis edilmemiştir. Yabani sarı ahududu türleri ile kültür türlerinin melezlenmesiyle ticari önemi olan sarı ahududular da elde edilmiştir. Yabani sarı ahududuların gen kaynağı Doğu Asya bölgesidir.