Yeni bazı çilek çeşitlerinde günü kısaltma uygulamalarının verim ve kalite üzerine etkileri

YAZAR(LAR)

KİTAP/DERGİ

Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü

YAYIN TARİHİ

1995

TAM METİN

ÖZET

Ülkemizde çilek yetiştiriciliği giderek önem kazanmaktadır. Bu nedenle çilek meyvesinde verim kalite ve erkenciliği artıracak her türlü önlemlerin alınması gerekir. Bu çalışma gün uzunluğunu kısaltarak verim ve kaliteyi artırma amacıyla yapılmıştır.

Bu deneme 1992-93 ve 1993-94 yıllarında Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Deneme ve Uygulama Bahçesinde yürütülmüştür. Araştırmalarda Douglas, Vista, Tufts, Cruz, Dana ve 216 çeşitlerinin frigo bitkileriyle yaz dikimi yapılmıştır. 1992–93 yetiştirme döneminde 2 hafta süresiyle 2 farklı uygulama dönemi (1. dönem: 15 Eylül - 1 Ekim; 2. dönem: 1 Ekim - 15 Ekim) ve 3 çeşit (Douglas, Vista, Tufts), 1993–94. yetiştirme döneminde ise 17'şer günlük 3 farklı Uygulama zaman: (1. dönem: 21 Eylül - 8 Ekim; 2. dönem: 8 Ekim - 25 Ekim; 3 dönem: 25 Ekim - 11 Kasım) ve 6 çeşit (Douglas, Vista, Tufts Dana, Cruz ve 216 {Doritt)) denenmiştir. Gün uzunluğunun alçak tünellerin siyah plastikle kapatılarak 8 saate kısaltılmasının denemede kullanılan çeşitlerin verim ve kalite üzerine etkiler incelenmiştir.

1992–93 yetiştirme periyodunda 1 Ekim tarihinden itibaren gün uzunluğunu 2 hafta süreyle kısaltma sadece Vista çeşidi üzerinde etkili olmuş ve bitki başına toplam verimi bir miktarı artırmıştır. Tufts çeşidinde tanığa göre bitki başına topla verim artışı oldukça düşük düzeyde bulunmuştur. Douglas çeşidi ise bu uygulamalardan olumsuz etkilenmiştir. 1993–94 yetiştirme periyodunda 21 Eylül, 8 Ekim ve 25 Ekim tarihlerinde başlaya 17'şer günlük uygulama dönemlerinden birincisi denemede kullanılan çeşitlerin bitki başına toplam verimi üzerine etkili olmuş ve bu miktarı artırmıştır. Birinci yetiştirme periyodu gün uzunluğunu kısaltma programlarının Douglas çeşidinde bitki başına toplam verim üzerine etkisi olumsuz iken, ikinci deneme yılında uygulama tarihi daha geç olan üçüncü dönem uzunluğunu kısaltma programı bu çeşitte bitki başına toplam verimi tanığa göre 41.37 g artırmıştır. Üçüncü dönem uzunluğunu kısaltma programının morfolojik ayrım zamanı ile çakışması bu artışa sebep olmuştur. Farklı gün uzunluğu kısaltma programlarından üçüncüsü tanığa göre bitki başına toplam verimi Dana çeşidinde 257.33 g, 216 çeşidinde 240.62 g Tufts çeşidinde 117.80 g, ikinci dönem uygulaması çeşidinde 158.49 g, Vista çeşidinde 127.57 g düzeyinde artırmıştır. Bu sonuçlar, dekardan alınan ürün miktarını (65000 bitki/da) yaklaşık olarak sırasıyla 1.7 ton, 1.5 ton, 760 kg ve 830 kg artırmıştır. 1993–94 yetiştirme periyodunda verimli çeşit 216 (Doritt) iken, uygulama dönemlerinden en çok etkilenen çeşit Dana olmuştur. Öte yandan gün uzunluğunu kısaltma programlarından ikinci ve üçüncü dönemlerin genel olarak tüm çeşitlerde bitki başına toplam verimi arttırıcı etkisi olmasına karşın, bu programların erkencilik üzerine herhangi bir etkisinin olmadığı bulunmuştur.

Gün uzunluğunu kısaltma uygulamalarından birincisini her iki yetiştirme periyodunda da meyve ağırlığını tanığa göre bir miktar artırdığı belirlenmiştir. Bu uygulamalar ile çeşitlerde meyve ağırlıkları arasında tam bir ilişki kurulamamış olmakla birlikte, programların etkilerinin genel olarak olumlu olduğu belirtilebilir.

Ortalama SÇKM içerikleri üzerine gün uzunluğunu kısaltma uygulamalarının birinci yetiştirme periyodunda meydana getirdiği farklar önemsiz düzeyde bulunmuştur. Ancak uygulamalardan birincisinin Tufts çeşidinde ortalama SÇKM tanık bitkiye göre bir miktar artırdığı saptanmıştır. Öte yandan ikinci dönem uygulamasının ise bu içeriği tanık bitkiye göre azalttığı belirlenmiştir. Diğer çeşitlerde ise uygulamalar SÇKM içeriğini olumsuz yönde etkileyerek bu miktarı azaltmıştır. İkinci yetiştirme periyodunda meyvelerin SÇKM içerikleri üzerine bu programların etkisi, 216 ve Cruz çeşitlerinde olumlu bulunurken, diğer çeşitlerde olumsuz olarak belirlenmiştir.

1992-93 yetiştirme periyodunda farklı uygulara dönemlerinde meyvelerin asit içeriklerini bir miktar arttırmıştır. Bu dönemlerden birincisi en olumsuz etkiyi yapmıştır. 1993-94 yetiştirme periyodunda ise Douglas, Tufts ve 216 çeşitleri bu programların meyvelerin asit içerikleri üzerine etkilerinin olumsuz olmadığı, ancak Vista, Dana ve Cruz çeşitlerinde uygulama dönemlerinin bu miktarı artırarak negatif etki yaptığı saptanmıştır.

Meyve iç ve dış rengi, çanak yaprak genişliği, meyve içi boşluğu, meyvelerin boyunluluk durumu ve meyve eti sertliği üzerine gün uzunluğunu kısaltma uygulamalarının herhangi etkisinin olmadığı bulunmuştur.

Gün uzunluğunu kısaltma programları verim ve bazı kalite kriterleri üzerine etkisi uygulama dönemleri ve çeşitlere göre de ğ işmekle birlikte olumlu izlenimler vermiştir. Daha kesin sonuçlara ulaşılabilmesi için gün uzunluğunu kısaltma programlarından en iyi sonuçların alındığı Ekim -Kasım aylarında farklı ekoloji ve çeşitlerle yapılacak geniş kapsamlı denemelere ihtiyaç vardır.

Yazar(lar):Gülnur Kanmaz
Yayınlanan kitap/dergi:Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü
Yayın Yılı:1995
Ekli dosya:incele
Ekleme tarihi/saati :30.01.2007/20:42:36
Okunma sayısı :2820